موقعیت جغرافیایی

 

ابهر یکی از شهرهای مهم استان زنجان است که در منطقه معتدل کوهستانی در دره وسیعی در جنوب غربی زنجان و در سر راه تهران به تبریز قرار گرفته که در قدیم مرکز ارتباط شهرهای مرکز ی ایران به آذربایجان بود.

 

وجه تسمیه

 

کلمه ابهر از نظر تطور زبانی و پویایی به استناد اسناد قبلا آوهر، آب هر و اب هر بوده است. صاحب کتاب حدودالعالم بعد از شرح شهر زنگان می نویسد:

" آوهر ظاهرا صورت کهن اهر است( منظور نویسنده باید ابهر بوده باشد نه اهر آذربایجان) و اوهر شهرکی است به بر کوه نهاده با آبهای بسیار جالبی و بسیارکشت" یاقوت از ابهر بنام اوهر در کلام ایرانیان یاد می کند و می گوید" بعض ایرانیان به من گفتند ابهر مرکب است از آب و  هر به معنی آسیا".

بی گمان نام محل زیست و معیشتی خود را که از ابهر رود تغذیه و مشروب می گردید ، آوهر نامیده اند. در زمان حاضر ابهر در بیان شیرین اهالی ابر گفته و تلفظ می گردد.

 

ابهر از دید یک سیاح

 

ژوبر (1) نویسنده و جهانگرد فرانسوی در کتاب خود می نویسد:

" هفت فرسنگ فاصله سلطانیه و ابهر است. در جهان جایی خنکتر و شادی بخش تر از باغهای این دهکده آفریده نشده اگر بتوانیم این مجموعه خانه های تمیز و راحت را که با معماری زیبایی ساخته شده اند چنین بنامیم تنها کار مردم ابهر و پیرامونش این است که توجه به بستانکاری خود بکنند و از کشاورزی جز ملایمت و شیرینی چیز دیگری نمی بینند. آنهاهرگز ناگزیر نشده اند که در زمین بی حاصلی روزی خود را به زور بیرون بکشند و نه در برابرسرمای زمستان در برابردم سوزان وزش بادهای زهرآلود جان خود را بخطر بیندازند چقدر خوشبخت بودند اگر می توانستند از آزار بیدادگران که اغلب باید تحملشان را بکنند در پناه بودند "

 

زبان و گویش

 

قبل از هجوم اقوام مغول زبان بومی  اهالی منطقه فارسی بوده ولی اکنون از قرن هفتم به بعد و پس از استقرار اقوام ترک در منطقه و مهاجرتهایی که توسط ترکهای نژاد آذری  انجام گرفت  همچنین آمیزش با اقوام مغول ، زبان ترکی جانشین فارسی پهلوی  گردید این گویش مخلوطی است از ترکی جغتایی و آذری که لغات فارسی و کردی نیز در آن وارد شد و زبان ترکی تاتاری لهجه بومی می باشد و در حال حاضر نیز اکثر خانواده ها با  فرزندان خود به فارسی تکلم می نمایندتا در مدرسه با مشکل زبان مواجه نشوند و بچه ها اکثرا به دو زبان فارسی و ترکی تسلط دارند.

 

 

 

 


1-بی.ام.ژوبر، مسافرت به ارمنستان وایران، ترجمه علی قلی اعتماد، تهران. این جهانگرددرسال 1807 به ایران مسافرت نمود